روسیه ماه‌ها پس از قطع فروش، از ابزار سلبریت برای هک آیفون فعال زندانی استفاده کرد

مقامات روسیه در ژوئن ۲۰۲۱، سه ماه پس از آنکه شرکت سلبرایت (Cellebrite) اعلام کرد فروش ابزارها و خدمات خود به روسیه و بلاروس را متوقف می‌کند، از ابزار جرم‌شناسی دیجیتال (forensic) این شرکت موسوم به UFED برای نفوذ به آیفون فعال اپوزیسیون بازداشت‌شده، آندری پیووارف، استفاده کردند. این یافته که در ۲۵ ژوئن توسط آزمایشگاه سیتیزن لب (Citizen Lab) منتشر شد، بر دو شاهد نادر استوار است: ردپاهای باقی‌مانده بر روی خود دستگاه و گزارش رسمی دولت روسیه که نام این ابزار را صراحتاً ذکر کرده است. پیووارف که سازمان اپوزیسیونی «روسیه باز» را اداره می‌کرد، در ۳۱ مه ۲۰۲۱ در فرودگاه سن‌پترزبورگ بازداشت شد و آیفون ۱۲ و مک‌بوک او مصادره گردید. او هرگز رمز عبور خود را در اختیار مقامات نگذاشت. گزارش رسمی جرم‌شناسی که در جریان پرونده قضایی به او تحویل داده شد، به صراحت از نرم‌افزارهای UFED Physical Analyzer و UFED 4PC نام می‌برد و استخراج داده از واتس‌اپ (WhatsApp)، تلگرام و وایبر (Viber) را مستند می‌کند.

نکته محوری این گزارش آن است که سلبرایت در مارس ۲۰۲۱ فروش به روسیه را قطع کرد، اما سخت‌افزارهای موجود در اختیار پلیس و سازمان‌های اطلاعاتی همچنان به کار خود ادامه دادند؛ چرا که بخش عمده‌ای از UFED بدون نیاز به اتصال آنلاین و پس از پایان پشتیبانی نیز قابل استفاده است. سلبرایت در پاسخ به سیتیزن لب اعلام کرد هرگونه استفاده از سخت‌افزار قدیمی‌اش در روسیه پس از مارس ۲۰۲۱ «کاملاً غیرمجاز» بوده و روسیه به‌طور دائمی در فهرست مشتریان ممنوع این شرکت قرار دارد. سیتیزن لب همچنین هشدار داد که اسامی افرادی که در گوشی پیووارف جستجو شده بودند، بعداً به عنوان اهداف عملیات فیشینگ (phishing) گروه COLDRIVER وابسته به سازمان اطلاعاتی FSB ظاهر شدند؛ این موضوع نشان می‌دهد استخراج شبکه اجتماعی یک فعال می‌تواند فهرست هدف برای کمپین‌های بعدی را فراهم کند. روسیه اکنون در کنار صربستان، کنیا و اردن در فهرست رو به رشد موارد سوءاستفاده مستند از ابزارهای سلبرایت قرار می‌گیرد.